Vorige week stond ik op het podium van het Beatrix Theater in Utrecht, naast Deborah Nas, voor zo'n 850 mensen. Een fantastische ervaring. Niet zozeer vanwege de zaal, maar vanwege het besef dat ik er stond. Een jaar eerder zat ik in diezelfde zaal, in het publiek. Op het podium merkte ik pas hoeveel ik in dat jaar had geleerd. En ook hoeveel het vraagt: om ergens mee te beginnen, en om het daarna vol te houden.
Hoe dat zo kwam, begint eigenlijk veel eerder.
Canvassen en post-its
In 2014 sloot ik me aan bij Sunidee, het innovatiebureau dat Deborah Nas had opgericht. Sunidee was een van de eerste adviesbureaus die design thinking inzette om bedrijfsstrategie te ontwikkelen. De jaren daarna werkten we veel samen, voor opdrachtgevers als Vaillant, Cargill en Eneco. AI gebruikten we niet. Dat was er nog niet. Wat we wel deden: onze eigen formats ontwikkelen. Elke workshop had zijn eigen canvassen, geprint op groot formaat, met post-its erop en mensen eromheen.
Na 2018 gingen we ieder onze eigen weg. Deborah specialiseerde zich in AI. Ik bouwde onder meer vier jaar aan Hoomie, een platform voor warmtepompen. We hielden contact, zoals oud-collega's dat doen.
AI echt leren gebruiken
Bij Hoomie werd AI wel gebruikt. Onze developers werkten ermee, onze contentmarketeers een beetje. Zelf had ik er weinig mee gedaan. Hier en daar een tekst laten redigeren, meer niet. Toen Hoomie stopte, wilde ik die tijd gebruiken om AI echt te begrijpen. Niet als speeltje, maar als iets wat ik praktisch kon inzetten in mijn werk.
Deborah moedigde me aan om een jaarkaart te nemen van DenkProducties, het seminarbureau van Hans Janssen. Investeer in jezelf, was haar punt. Dat deed ik. Het eerste seminar op mijn kaart was toevallig dat van haarzelf: Extreme Time Management, voor het eerst gegeven.
Alleen: ik had geen concreet beeld. Hoe zou dat eruitzien, AI in mijn werk? En waarmee begin je dan? Deborah gaf die dag één advies dat bleef hangen: zoek een project buiten je werk om AI echt te leren kennen. Ik koos mijn eigen website. Niet omdat die zo nodig vernieuwd moest worden, maar omdat ik daar alle vrijheid had om te proberen.
Eerst de context
Ik begon met een eenvoudige test. Ik legde dezelfde vraag voor aan drie AI-assistenten en koos de assistent die het meest sympathiek antwoordde. Niet de slimste of de snelste, maar degene waarmee het gesprek het prettigst voelde. Voor een denkpartner bleek dat geen slecht criterium.
Daarna moest ik vertellen wie ik ben. En dat bleek de echte les. Want om een website over jezelf te laten schrijven, moet je eerst zelf scherp hebben wat je doet en voor wie. Mijn positionering werd daardoor helderder dan ze in jaren was geweest: interim manager in B2B-marketing en business development, met de energietransitie als domein.
Die context is er nu bij elk gesprek. Ik hoef niet steeds opnieuw uit te leggen wie ik ben of wat ik bedoel. Een assistent die je niet kent, geeft je gemiddelde antwoorden. Een denkpartner die je kent, stelt de vragen die er voor jou toe doen.
Van seminar naar bouwsteen
Toen kwam het kantelpunt. Alles wat ik in de loop der jaren had verzameld, aan ervaringen, cases en aanbevelingen, kreeg opeens een nieuwe dimensie. Het lag niet langer in mappen en geheugen, maar werd bruikbaar materiaal.
Met de seminars ging het net zo. Tijdens een seminar maak ik aantekeningen op mijn iPad: foto's van slides, een paar trefwoorden, een schets. Na afloop leg ik dat materiaal bij mijn AI-assistent neer, samen met de visual recap die Monique van Rooyen van elk seminar maakt. Die tekeningen bleken verrassend goede input: de structuur van een verhaal staat er al in.
En dan begint het gesprek. Niet: vat dit samen. Maar: wat is hiervan voor mij relevant? De assistent stelt vragen terug. Wat vond je zelf het belangrijkste? Wat wil je morgen anders doen? Hoe verhoudt dit zich tot wat je eerder hebt geleerd?
Uit dat gesprek komt een document met een vaste opbouw: de bron, de kern van het model, wat we eraan hebben toegevoegd, en altijd een deel over de praktijk. Niet alleen wát het model zegt, maar hoe ik het toepas in mijn werk. Ik noemde ze Gov Docs, een naam die min of meer per ongeluk ontstond. Maar eigenlijk zijn het bouwstenen: losse stukken die samen een fundament vormen.
De bouwstenen verwijzen naar elkaar. Toen ik na een seminar van Jitske Kramer over teamintelligentie een nieuwe bouwsteen maakte, wees de assistent op de overlap met een boek van Simon Sinek dat ik eerder had verwerkt. Zo groeit het systeem mee, zonder dat ik alles zelf hoef bij te houden.
Meer dan een samenvatting
Samenvattingen van managementboeken en modellen zijn er genoeg. Vrijwel elk boek staat in tien varianten op internet. Waarom dan zoveel tijd steken in eigen bouwstenen?
Omdat een samenvatting vertelt wat de auteur bedoelde. Een bouwsteen vertelt hoe ík het gebruik. Elke bouwsteen eindigt met mijn eigen praktijk: welke vragen ik stel, bij welk soort opdracht, en hoe het model past bij de manier waarop ik werk. Daardoor is het geen naslagwerk, maar gereedschap.
Het brengt me niet op wezenlijk andere inzichten. Die zaten er meestal al, in ervaring of in mijn onderbuik. Wat het wel doet: het helpt me sneller door de complexiteit van een vraagstuk heen. Drie landen aan tafel, een verandertraject, een team dat elkaar nog moet vinden: ik zie sneller waar het om draait. Langs lijnen waarvan ik weet dat ze werken, omdat ik ze zelf heb beproefd.
Daarom is zo'n bibliotheek ook niet makkelijk na te maken. Een ander heeft er minder aan dan ik, want de bouwstenen zijn geënt op hoe ík kennis toepas. Het is de combinatie van mijn bibliotheek en mijn manier van werken die tot een dieper resultaat leidt. Dat is ook de reden dat ik er niet geheimzinnig over doe.
Terug op het podium
Op het podium stond ik als voorbeeld van wat Deborah mij een jaar eerder had aangeraden. Eerder die dag spraken Alexander Klöpping en Remy Gieling, na mij kwamen Rick Pastoor en Wietse Hage. Ik ben trots dat ik daar stond. Maar niet als AI-expert. Ik stond er als iemand die laat zien hoe hij werkt.
Dat deed ik met een echte opdracht: de kick-off van een CRM-implementatie bij een fabrikant van technische installaties, met salesteams uit Nederland, Duitsland en België.
Ik open een lege chat en vertel waar het om gaat. De assistent begint niet met een agenda, maar met vragen. Wat is het doel van de workshop? Wat is mijn rol? Hoeveel tijd is er? Liggen de werkwijzen al vast, of moeten we die samen bepalen?
Daarna haalt de assistent er zelf de bouwstenen bij die passen. The Culture Map van Erin Meyer, omdat er drie landen aan tafel zitten. Leading Change en de verandermodellen uit MBA in één dag van Ben Tiggelaar, omdat een CRM-implementatie vooral een verandertraject is. En teamintelligentie van Jitske Kramer. Ik hoef daar niet om te vragen. De assistent weet wat ik heb geleerd, en past het toe op deze situatie.
Bespaart het tijd?
Dat was de vraag die de zaal het meest bezighield. Mijn eerlijke antwoord: niet echt. Een workshop voorbereiden kost op deze manier nog steeds tijd. Maar de winst zit ergens anders.
Omdat de assistent veel van de vorm voor zijn rekening neemt, kan ik me richten op de inhoud. En die inhoud wordt scherper. Gevoelige punten in een organisatie, culturele verschillen, verhoudingen in een team: ze komen op tafel. Niet omdat ik erom vraag, maar omdat ze passen bij de context die de assistent van mij kent.
Dat merken vooral de mensen in de workshop. Ze krijgen geen standaardprogramma, maar een sessie die vertrekt vanuit hún situatie: hun markt, hun team, hun twijfels. De vragen die anders pas na afloop bij de koffie komen, liggen dan al op tafel.
Of zoals ik het die dag zei: het geeft mij niet de antwoorden, maar het maakt mij scherper.
What's next
Aan het eind van ons gesprek vroeg Deborah: what's next?
Mijn antwoord: geen PowerPoint meer, en ook geen geprinte canvassen. Maar een interactieve pagina waar deelnemers zelf mee aan de slag gaan. User stories schrijven, blokken verschuiven, keuzes maken. De inhoud van de workshop zit erin, en de ruimte om samen te werken ook. Programmeren kan ik niet. Dat hoeft ook niet meer.
Daarmee is de cirkel rond. De formats die Deborah en ik destijds op papier ontwikkelden, kan ik nu als werkend instrument bouwen.
Voor de organisaties waar ik voor werk, verandert er niet zoveel aan wat ik doe. Ik ben interim marketing- of businessmanager, met kennis van de energietransitie. AI is geen nieuw vak voor me. Het zit stevig in mijn gereedschapskist, naast jarenlange ervaring met mensen, markten en verandering. Het verschil is dat ik elke opdracht begin met alles wat ik eerder heb geleerd binnen handbereik.
---